Göçün Felsefî Temelleri ve Etik: Kavramlar ve Kuramlar Üzerine Bir Değerlendirme

AKDEMİR E., Durak n.

Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, sa.25, ss.353-370, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, göç olgusunu disiplinlerarası bir perspektifle ele alarak, göçle ilişkili temel kavram ve kuramları felsefî ve etik boyutlarıyla birlikte değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Göç, yalnızca coğrafi bir yer değiştirme hareketi değil; aynı zamanda bireyin aidiyet, kimlik ve varoluşsal yönelimleriyle şekillenen çok boyutlu bir olgu alanıdır. Bu doğrultuda çalışma, göçün siyasi ve hukuki kavramlarını (mülteci, göçmen, sığınmacı, vatansız) ile klasik, çağdaş ve sosyokültürel göç kuramlarını analitik ve karşılaştırmalı bir yöntemle incelemekte; söz konusu yaklaşımların göç olgusunu açıklamadaki imkân ve sınırlılıklarını ele almaktadır. Çalışmada, göçün yalnızca ekonomik ya da yapısal nedenlerle açıklanamayacağı; aksine ötekiyle karşılaşma, misafirperverlik, etik sorumluluk ve adalet gibi felsefî kavramlar çerçevesinde yeniden düşünülmesi gerektiğini belirlemektedir. Bu bağlamda, göçmenlik deneyimi yalnızca bir hareketlilik biçimi değil, aynı zamanda insan hakları, tanınma ve kırılganlık ekseninde şekillenen etik bir sorun alanı olarak incelemektedir. Araştırmanın temel katkısı, göç kuramlarının indirgemeci açıklamalarına karşı, göçü insan merkezli, ilişkisel ve normatif boyutlarıyla birlikte değerlendiren bütüncül bir yaklaşım sunmasıdır. Bu yönüyle çalışma, göç olgusunu yalnızca açıklanması gereken bir toplumsal olgu olarak değil; aynı zamanda etik yükümlülükler ve insanî sorumluluklar bağlamında yeniden düşünülmesi gereken bir mesele olarak ele alarak literatüre katkı sunmayı hedeflemektedir.
This study aims to examine the phenomenon of migration from an interdisciplinary perspective by evaluating key concepts and theories related to migration within their philosophical and ethical dimensions. Migration is not merely a geographical movement, but a multilayered experiential process shaped by individuals’ sense of belonging, identity, and existential orientation. In this context, the study analyzes the political and legal concepts of migration (such as refugee, migrant, asylum seeker, and statelessness), alongside classical, contemporary, and sociocultural migration theories through an analytical and comparative method, revealing both the explanatory capacities and limitations of these approaches. The study argues that migration cannot be reduced solely to economic or structural determinants; rather, it must be reconsidered within a broader framework that includes philosophical concepts such as the encounter with the Other, hospitality, ethical responsibility, and justice. Accordingly, the experience of migration is conceptualized not only as a form of mobility, but also as an ethical problem shaped by human rights, recognition, and vulnerability. The main contribution of this research lies in its development of a holistic and human-centered approach that challenges reductionist explanations in migration theories by incorporating relational and normative dimensions. In this respect, the study seeks to contribute to the literature by framing migration not only as a social phenomenon to be explained, but also as an ethical issue that necessitates reflection on human responsibility and moral obligations.