SERAMİK ÜRETİMİNDE İLKEL PİŞİRİM

INTERNATIONAL CERAMICS AND COMPOSITE MATERIALS SYMPOSIUM, Isparta, Türkiye, 15 - 16 Kasım 2024, ss.22-28, (Tam Metin Bildiri)

Neolitik Çağ’da M.Ö. 9600-6000 yılları arasında başlayan bitkilerin kültüre alınmasına koşut olarak

yerleşik düzen ile beraber insanların üretimden elde ettikleri besinlerin ergonomik bir biçimde

yenilebilmesi, depolanıp saklanması gereksinimi ve amacı, dönemin ikinci yarısından itibaren de

piroteknoloji ile seramik üretimini başlatmıştır. Tarihsel süreçte insanlığın gelişiminde seramik üretimi

önemli bir dönüm noktası olmuştur. İnsanlığın bu gereksinimi önce taş kaplarla başlamış, ancak kilin

kolayca şekillenebilir bir malzeme olduğu fark edilerek, çeşitli yöntemlerle şekillendirilen kil kaplar ilk

aşamada gün ısısı ile kurutularak sertleştirilmiştir. Yaklaşık M.Ö. 7000’lerden itibaren ateşle kilin

buluşmasıyla kalıcı sertlikte, değişik formlarda kaplar elde edilmiştir. Dolayısıyla bu buluş aynı zamanda

seramiğin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

Fırın ya da benzeri yapılarla kapalı ortamlarda pişirim öncesi ilk tür seramik pişirim yöntemi açık

pişirimdir. İlk tür çanak çömlek formlarının oluşturulması ve açık pişirimle sertleştirilmesi, günümüzde

birçok Anadolu çömlekçilik merkezinde hala devam eden kültürel bir üretim tarzıdır. Somut Olmayan

Kültürel Miras (SOKÜM) kapsamında değer ifade eden ilk üretim biçeminin Neolitik çömlekçilikle

benzerlik ve örtüşümü, aynı zamanda Antropoloji, Süreçsel ve Postsüreçsel Arkeoloji gibi kültür

disiplinlerine de önemli veriler sağlamaktadır.

Yapılan bu çalışmada Anadolu’da direnerek de olsa sürdürülen geleneksel çömlekçiliğin pişirim

teknikleri ve evreleri, akademik ve kültürel önemi anlatılmak istenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çömlekçilik, Açık Pişirim, SOKÜM, Seramik