OSMANLI HUKUKUNDA SEÇİMLER

AYKANAT T., korkmaz s.

Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.13, sa.II (Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. Yılına Armağan), ss.847-875, 2024 (TRDizin)

Özet

Seçimler modern demokrasilerin vazgeçilmez unsuru kabul edilmektedir. Günümüzde ayrıntılı olarak düzenlenmiş olan seçim hukukunun, ortaya çıktığı dönemlerde nasıl düzenlendiği ilgi çekici bir konudur. Hukuk tarihimizde modern anlamda seçimler Osmanlı Devleti döneminde ortaya çıkmıştır. Çalışmada Osmanlı hukukunda seçimler konusu, modern seçim hukuku çerçevesinde ele alınmıştır. Osmanlı mevzuatında ve uygulamasında oy hakkı, seçim sistemi, siyasi parti düzenlemeleri, genel ve yerel seçimler güncel mevzuat ve uygulama ile mukayeseli olarak tartışılmıştır. Seçimlerin tarihinin İlk Çağ’da başladığını söylemek mümkündür. İlk Çağ’da seçimler çağa uygun ilke ve yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Özellikle Antik Yunan medeniyetinde seçim uygulamaları bilinmektedir. Türk hukuk tarihinde hem İslamiyet öncesi Türk hukukunda hem İslam hukukunda seçim uygulamaları görmek mümkündür. Devlet başkanlarının belirlenmesinde ve çeşitli meclislerin işleyişinde seçime başvurulmuştur. Hukuk tarihimizde modern anlamda seçimlerin yer alması, dünyadaki örneklerine yakın tarihlerde gerçekleşmiştir. Osmanlı hukukunda oy hakkı, seçim sistemi, siyasi partiler, genel ve yerel seçimler anayasa ve kanunlarla düzenlenmiştir. Bu dönemde modern seçim ilkeleri ve yöntemleri kullanılmaya başlanmıştır. Çalışmada Osmanlı hukukunda seçimler konusu, modern seçim hukuku çerçevesinde ele alınmıştır. Osmanlı mevzuatında ve uygulamasında oy hakkı, seçim sistemleri, siyasi parti düzenlemeleri, genel ve yerel seçimler, milletvekilliği statüsü alt başlıklarında ele alınmıştır. Seçimlerin hukuki dayanağı olan kanunlar ve uygulama örnekleri birlikte değerlendirilmiştir. Uygulamaların modern seçim ilke ve yöntemleriyle karşılaştırması yapılmıştır. Osmanlı hukukunda seçimlere ilişkin düzenlemelerin bir kısmının güncel seçim hukukuna benzediği, bazı hükümlerde ise dönemin şartlarından kaynaklanan farklılıklar olduğu görülmektedir. Bu çerçevede Osmanlı seçim hukukunda günümüz seçim hukuku ilke ve uygulamalarının önemli bir kısmının yer aldığı görülmektedir. Osmanlılar çağdaşı devletlerden geri kalmayan bir seçim hukuku oluşturmuşlardır. Bu sebeple konunun hukuki perspektiften daha fazla araştırmada ele alınması gereklidir.
Elections are considered an indispensable element of modern democracies. It is an interesting issue how the electoral law, which is regulated in detail today, was regulated in the periods when it emerged. In our legal history, elections in the modern sense emerged during the Ottoman Empire. In this study, the issue of elections in Ottoman law is discussed within the framework of modern electoral law. The right to vote, electoral system, political party regulations, and general and local elections in Ottoman legislation and practice are discussed in comparison with current legislation and practice. It is possible to say that the history of elections began in the First Age. In the First Age, elections were held with principles and methods appropriate to the age. Election practices are known especially in Ancient Greek civilization. In Turkish legal history, it is possible to see election practices both in pre-Islamic Turkish law and Islamic law. Elections were used in the determination of heads of state and the functioning of various assemblies. The introduction of elections in the modern sense in our legal history took place close to the examples in the world. In Ottoman law, the right to vote, electoral system, political parties, and general and local elections were regulated by constitutions and laws. In this period, modern electoral principles and methods began to be used. In this study, the issue of elections in Ottoman law is discussed within the framework of modern electoral law. In Ottoman legislation and practice, the right to vote, electoral systems, political party regulations, general and local elections, and the status of deputies are discussed under the sub-headings. Laws that are the legal basis of elections and examples of practices are evaluated together. Practices are compared with modern electoral principles and methods. It is seen that some of the regulations on elections in Ottoman law are similar to the current electoral law, while there are differences in some provisions due to the conditions of the period. In this framework, it is seen that Ottoman electoral law includes a significant portion of the principles and practices of contemporary electoral law. The Ottomans created an electoral law that did not lag behind its contemporaries. For this reason, the subject should be addressed in more studies from a legal perspective.