İstihbarat mühendisliği uygulamaları: Oyun teorisi, pekiştirmeli öğrenme ve metasezgisel algoritmalar yoluyla istihbarat diplomasisinin tasarımı

Creative Commons License

SAGER I., Ozdemir G.

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, cilt.32, sa.5, ss.892-901, 2026 (ESCI, TRDizin)

Özet

Günümüz jeopolitik koşulları düşünüldüğünde savaş riskleri ve küresel dönüşüm günden güne istihbaratın önemini ortaya çıkarmaktadır. Ulusal güvenlik ve dış politika süreçlerinde istihbarat diplomasisi çok önem kazanarak kritik bir bileşen haline gelmiştir. Çatışmaların aksine istihbarat faaliyetleri ile diplomasinin şekillendirilerek çatışma ve savaşları azaltma girişimi olan istihbarat diplomasisi, yalnızca sosyal bilimler değil tüm enstrümanları kullanmaya çalışmaktadır. Buradan hareketle yola çıkan çalışmanın temel amacı literatürde son dönemlerde tartışılan gereksinimi anlatılan ama pratik uygulaması yapılamamış “istihbarat mühendisliği” alanında bir uygulama yaparak bu alanın ilk uygulaması ile birlikte uygulanabilirliğini göstermektedir. Yapılan çalışmada istihbarat temelli bir diplomasi vakasında rakiplere karşı üstünlük sağlamak için başarılı bir karar algoritması geliştirilerek oyun teorisi temelli bir mühendislik problemi tasarlanmıştır. Bu karar alternatiflerinin oluşturulmasında; yapay zeka, sezgisel ve metasezgisel algoritmalar, desen tabanlı analiz gibi mühendislik metotlarından faydalanılmıştır. Bununla yetinilmeyerek parametre optimizasyonu ile belirlenmiş 75000 iterasyon içeren 1000 oyunluk bir benzetim yapısı kurgulanarak çalıştırılmış ve hangi strateji dolayısıyla da hangi mühendislik yaklaşımının daha başarılı bir sonuç verdiği araştırılmıştır. Ancak çalışmanın gerçek önemi istihbarat biliminde geleneksel sosyal bilimler odaklı “öznel” yaklaşımlar yerine mühendislik odaklı bilimsel ve “nesnel” yaklaşımların akademik olarak ilk uygulamasının gerçekleştirilmesi aracılığıyla “istihbarat mühendisliği” kavramının ütopik bir yaklaşım değil uygulanabilir bir sistematik olduğunun literatürde kanıtı niteliği taşımasıdır.
Considering today's geopolitical conditions, the risks of war and global transformation increasingly highlight the importance of intelligence. Intelligence diplomacy has become a critical component of national security and foreign policy processes. Intelligence diplomacy, an attempt to reduce conflicts and wars by shaping diplomacy through intelligence activities, rather than conflicts themselves, strives to utilize not only the social sciences but also all the instruments of the field. The primary objective of this study is to demonstrate the feasibility of this field, along with its first application, by conducting an application in the field of "intelligence engineering," a recently discussed need for which has not yet been implemented in practice. This study designed a game theory-based engineering problem by developing a successful decision algorithm to gain an advantage over adversaries in an intelligence- based diplomacy case. Engineering methods such as artificial intelligence, heuristic and metaheuristic algorithms, and pattern-based analysis were utilized in generating these decision alternatives. Furthermore, a simulation structure consisting of 1000 games, including 75,000 iterations determined through parameter optimization, was constructed and run to investigate which strategy, and therefore which engineering approach, yielded the most successful results. However, the real significance of the study is that it provides evidence in the literature that the concept of "intelligence engineering" is not a utopian approach but a feasible systematic approach, through the first academic application of engineering-oriented scientific and "objective" approaches in intelligence science, instead of traditional social science-oriented "subjective" approaches.