Üniversitelerde Akademik Yorgunluk Neden Ortaya Çıkar? Akademik Yorgunluk Ölçeği Geliştirme Çalışması

Creative Commons License

ERDEM A. T., alav o.

Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sa.66, ss.253-274, 2026 (ESCI, TRDizin)

Özet

Bu çalışmada, Türkiye'deki üniversite öğretim üyeleri arasındaki akademik yorgunluğun neden-sonuç ilişkileri araştırılmaktadır. Araştırma, akademisyenler veya öğretmenler arasında akademik yorgunluğun çok boyutlu doğasını yakalayan sağlam bir ölçüm ölçeği oluşturmayı ve doğrulamayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Akademik Yorgunluk Ölçeği geliştirilme işlemi yapılmış, Akademik Yorgunluk Ölçeği için madde havuzu oluşturulmuş, daha sonra Türkiye genelindeki üniversitelerde görevli akademisyenlerden (n=443) veriler elde edilmiştir. Araştırma verilerine önce pilot çalışma yapılarak maddelerin sadeleştirilmesi yapılmış, daha sonra keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Verilere yapı, uyum ve ayrım geçerliği ile güvenirlik testleri gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda Akademik Yorgunluk Ölçeği; Yapısal, İşlevsel ve Yönetsel olmak üzere üç alt boyuttan ve 28 ifadeden oluşmaktadır. Araştırma sonuçları, Akademik Yorgunluk Ölçeği’nin; akademisyenlerin veya eğitim mesleğiyle uğraşan bireylerin akademik yorgunluk algılarını ölçen yüksek iç tutarlılığa, güvenilirliğe ve yapı geçerliliğine sahip bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
among university faculty members in Türkiye. The present study seeks to construct and validate a robust measurement scale capturing the multidimensional nature of academic fatigue among academics or teachers. After constructing a preliminary item pool, the proposed scale was administered to 443 academics across Turkish higher education institutions to assess its factorial validity and reliability. First, a pilot study was conducted on the research data. The items were simplified, and exploratory and confirmatory factor analysis were performed. Construct, convergent, and discriminant validity and reliability tests were also performed on the data. The Academic Fatigue Scale consists of three subdimensions: Structural Problem Areas, Functional Problem Areas, and Managerial Problem Areas, with 28 statements. The study results demonstrate that the Academic Fatigue Scale is a measurement tool with high internal consistency, reliability, and construct validity, assessing academics’ or individuals’ perceptions of academic fatigue in the education profession.