Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeyine göre sağlık inanç modeline dayalı verilen eğitim ve danışmanlığın glisemik kontrol üzerine etkisi
58. Ulusal Diyabet Metabolizma ve Beslenme Hastalıkları Kongresi/24.Ulusal Diyabet Hemşirelik Sempozyumu, Antalya, Türkiye, 11 - 14 Mayıs 2022, ss.358, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.358
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
GİRİŞ VE AMAÇ:Kronik hastalık yönetiminin ağırlıklı olarak birey ve birinci basamak sağlık hizmetleri ile sunulduğugünümüzde, diyabet özyönetim eğitiminin sağlık okuryazarlık düzeyine göre verilmesinin bireylerin sağlık ve hastalıkkonusunda duyarlılık, ciddiyet, yarar algılarında artışa, engel algısında azalmaya yönelik etki sağlayacağı düşünülmektedir.Glisemik kontrol özellikle HbA1c düzeyi üzerine olumlu katkı sağlayacağı düşünülerek; çalışma tip 2 diyabetli bireylerde sağlıkokuryazarlığı düzeylerine göre sağlık inanç modeline dayalı verilen eğitimin glisemik kontrole etkisinin belirlenmesi amacıylaplanlanmıştır.
YÖNTEM:Ön test-son test düzende randomize kontrollü (paralel grup) deneysel tasarıma sahip Haziran 2019- Mart 2020tarihleri arasında bir Aile Sağlığı Merkezi’nde yürütülmüştür. Araştırma örneklemini basit randomizasyon yöntemiyle seçilmiş60 müdahale ve 60 kontrol olmak üzere toplam 120 tip 2 diyabet tanısı ile izlenen birey oluşturmuştur. Müdahale ve kontrolgrupları sağlık okuryazarlık düzeylerine göre gruplandırılmıştır. Müdahale grubuna aile sağlığı merkezinde 6 hafta boyunca herhafta 10-12-13 kişilik gruplar ile sağlık inanç modeline dayalı eğitim verilmiş, izleyen 6 haftada telefonla danışmanlık ve izleyenüç ay boyunca izlem yapılmıştır. Kontrol grubundaki bireyler ilk görüşme ve son görüşmede değerlendirilmiş, araştırmasüresince rutin sağlık bakımı almıştır. Araştırmada ölçüm parametreleri sağlık inanç düzeyleri, öz etkililik düzeyi ve HbA1cdüzeyidir. Parametreler ilk görüşmede ve altıncı ayda değerlendirilmiştir.
BULGULAR:Müdahale grubunun sağlık inanç ve öz etkililik düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmış, HbA1cdüzeyleri ise düşmüştür (p<0,05). Ayrıca müdahale grubunda yer alan sağlık okuryazarlığı yüksek ve düşük bireylerinmüdahale sonrasında sağlık inanç ve öz etkililik düzeyleri anlamlı düzeyde artmış, HbA1c düzeyleri de düşmüştür (p<0,05).
TARTIŞMA VE SONUÇ:Çalışmamızda müdahale sonrasında her iki grupta yer alan bireylerin HbA1c düzeylerinde düşüşgörülmesi eğitimle bilginin artması ve sağlık okuryazarlık düzeylerinin etkisi olduğu söylenebilir. Sağlık okuryazarlığı öz bakımdavranışlarını etkilemekte ve HbA1c düzeylerini daha fazla etkileyebilmektedir. Sağlık okuryazarlığı düşük olan bireylereverilen altı haftalık eğitim ve telefonla danışmanlığın bireylerin sağlık inançlarını ve öz etkililiklerini olumlu etkilediği, verilenbilgileri uygulamaya çalıştıkları söylenebilir. Sağlık okuryazarlığı yüksek olan bireylere verilen altı haftalık eğitim ve telefonladanışmanlığın da özellikle sağlık inançları, diyete uymaları ve ayak kontrolleri üzerinde olumlu etki yarattığı söylenebilir. Sonuçolarak, tip 2 diyabetli bireylere sağlık okuryazarlık düzeyine göre sağlık inanç modeli doğrultusunda verilen eğitim vedanışmanlığın hastalık algısı ve glisemik kontrolü değiştirmede kullanılması önerilmektedir.