18. YÜZYIL İTALYAN OPERA BUFFA GELENEĞİNDE UŞAK VE HİZMETÇİ ROLLERİ ÜZERİNDEN ALT SINIF TEMSİLİ VE ARİSTOKRASİ ELEŞTİRİSİ

Creative Commons License

Bozkurt A.

Yegah Musicology Journal, cilt.9, sa.1, ss.468-487, 2026 (Scopus)

Özet

18. yüzyıl opera buffa geleneği, Avrupa toplumunda sınıfsal ilişkilerin, iktidar yapılarının ve ahlaki normların sahne üzerinde eleştirel biçimde temsil edildiği bir alan olarak yorumlanabilir. Bu çalışma, opera buffayı yalnızca eğlenceye dayalı bir tür olarak değil, Aydınlanma düşüncesinin sanatsal yansımalarından biri olarak değerlendirmektedir. Çalışmanın amacı, erken dönem komik operalarda başlangıçta eğlence amaçlı güldürü unsuru olarak kurgulanan uşak ve hizmetçi rollerinin, zamanla aristokrat sınıfa yönelik politik ve ahlaki eleştiri üreten merkezi rollere dönüşüm sürecini incelemektir. Araştırmada nitel yöntemlerden doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda uşak ve hizmetçi karakter tipolojilerinin geçirdiği dönüşümün, türün etik ve ideolojik boyutlarıyla nasıl ilişkilendirildiği açıklanmıştır. Çalışmada opera buffanın erken dönem intermezzo geleneğinden başlayarak İtalya’daki gelişim süreci incelenmiştir. Bu kapsamda türün kökeni, terminolojisi, Napoli, Roma ve Venedik opera sahnelerinde şekillenen müzikal- dramatik yapısı araştırılmıştır. İnceleme kapsamında, hizmetçi ve uşak karakter tipolojilerindeki dönüşümü açık biçimde yansıtan önemli örneklerden La Serva Padrona, La Buona Figliuola, Il Barbiere di Siviglia, Le Nozze di Figaro, Don Giovanni ve Così Fan Tutte operalarına odaklanılmıştır. İnceleme sonucunda, erken dönem opera buffada başlangıçta eğlence unsuru işleviyle öne çıkan hizmetçi ve uşak rollerinin, Mozart’ın yapıtlarında seyirciyi eleştirel düşünmeye yönelten ve Aydınlanma felsefesinin toplumsal, düşünsel ve ideolojik dönüşümlerini sahne üzerinde görünür kılan çok katmanlı bir sanatsal işleve dönüştüğü ortaya konulmuştur.

The 18th century opera buffa tradition can be interpreted as a space where class relations, power structures and moral norms in European society were critically represented on stage. This study evaluates opera buffa not merely as an entertainment based genre but as one of the artistic reflections of Enlightenment thought. The aim of this study is to examine the transformation of the roles of servants and maids, initially conceived as humorous elements in early comic operas, into central roles that generated political and moral critiques of the aristocratic class. The qualitative method of document analysis was used in the research. In this context, the transformation undergone by the typologies of maid and servant characters and how this transformation relates to the ethical and ideological dimensions of the genre are explained. The study examines the development process of opera buffa in Italy, starting from the early intermezzo tradition. In this context, the origins of the genre, its terminology, and its musical-dramatic structure which took shape on the opera stages of Naples, Rome and Venice are investigated. This study focuses on the operas La Serva Padrona, La Buona Figliuola, Il Barbiere di Siviglia, Le Nozze di Figaro, Don Giovanni and Così Fan Tutte which are significant examples clearly reflecting the transformation in maid and servant character typologies. The study reveals that the roles of servants and maids, which initially served as entertainment elements in early opera buffa, evolved into a multi-layered artistic function in Mozart’s works. This function encouraged the audience to engage in critical thinking and made the social, intellectual and ideological transformations of Enlightenment philosophy visible on stage.