Minimalizm Akımının Türkiye’deki Tezahürleri ve Eklemlenme Biçimleri

X. Ulusal Sosyoloji Kongresi, İstanbul, Türkiye, 20 - 22 Eylül 2023, ss.188, (Özet Bildiri)

Bu çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri’nde internet sayfaları üzerinden başlayarak yayılan ve

alternatif bir hayat tarzını öneren minimalizm akımının ne olduğu ve Türkiye’de sosyal medya

uzamları üzerinden nasıl tezahür ettiği, eklemlenme biçimleri ve söylemsel pratikleri ele alın-

acaktır. İnsanın temel ihtiyaçlarının neler olduğunu belirlemesi ve geri kalan her şeyi hayatından

çıkarması fikri üzerine kurulan minimalizmde, gerekli olmayan her şey lüks ve boşa harcama

olarak görülür. Bu bakıştan hareketle minimalizmin, kişilerin kendi hayatları için neyin gerekli

olduğuna karar verebilecekleri bir farkındalık geliştireceği düşünülür. Burada ise son zamanlarda

dünyada sıkça karşılaşılan minimalist pratikler Türkiye özelinde tartışmaya açılacaktır. Stoacılıktan

Protestanlığa, tek tanrılı dinlerden yeni çağ dinsel hareketlerine kadar etkili olmuş tutumluluk

felsefesi, neoliberalizmin yeni krizler çağında “minimalizm” adındaki yeni yorumuyla karşımıza

çıkar. Bu kapsamda önce, çok satan minimalist yazarların ortaya koydukları “anlamlı yaşamın”

işaret ettikleri, eleştirel bir süzgeçten geçirilerek sunulacak; sonrasında da bu fikirlerin Türki-

ye’deki tezahürleri, eklemlenme biçimleri yorumsamacı bir perspektiften incelenecektir. Türki-

ye’de de tıpkı dünyadaki örnekleri gibi, satın almayı azaltmaktan kırsalda doğal bir şekilde yaşa-

maya kadar, farklı minimalizm pratikleri gözlemlenebilmektedir. Bu uyarlamalar bahsi geçtiği gibi

bir yönüyle dünyadaki örneklerine benzerdir. Ancak minimalizmin “ihtiyacın kadar edin” şiarı da

hemen her ideolojiye uyarlanabilen bir doğaya sahip olduğundan, diğer yönüyle de Türkiye’de

ekseriyetle din ve toplumsal cinsiyet bağlamında muhafazakâr bir söyleme eklemlenmektedir.

Burada incelenecek minimalizmin uyarlanma şekilleri de daha ziyade yüksek takipçili sosyal me-

dya hesaplarının oluşturduğu bu özgün bir biçimler ile sınırlı olacaktır.