Isparta’nın Orta Çağ Savunma ve Yol Ağındaki Önemli Bir Karakol: Eğirdir İnönü Kalesi
Isparta’nın Dünü, Bugünü, Yarını – III Sempozyumu, Isparta, Türkiye, 30 Ekim - 01 Kasım 2025, ss.71-72, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: Isparta
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.71-72
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Isparta ili sınırları içerisinde Antik Çağ ve Orta Çağ’da birçok kent, kırsal yerleşim ve kale kurulmuştur. Çalışma konusu olarak seçilen İnönü Kalesi de Isparta’nın Orta Çağ tarihine tanıklık eden önemli yapılardan biridir. Bu araştırma, Anadolu’nun Orta Çağ tarihi ve mimarlığı literatüründe yeterince incelenmemiş bir konu olan Pisidia Bölgesi’nin savunma mimarisi ve stratejik yol ağlarını, İnönü Kalesi özelinde ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hedefi, kalenin mimari özelliklerini belgeleyerek Orta Çağ askeri mimarisi bağlamında değerlendirmek ve yapıyı bölgesel savunma sisteminin bir parçası olarak konumlandırmaktır. Böylece Orta Çağ Isparta’sının stratejik peyzajına dair bilinmeyen noktaların aydınlatılması hedeflenmektedir. Isparta’nın Eğirdir ilçesi, Sarıidris Kasabası sınırlarında, çevreye hâkim bir tepe üzerinde kurulan İnönü Kalesi, Eğirdir’in doğusundan geçen Orta Çağ yol ve savunma ağının önemli istasyonlarından biridir. Konumu sayesinde Prostanna, Bağacık Asar Tepe ve Parlais gibi Pisidia yerleşimleriyle görsel bağlantı kurmakta; ayrıca güneyden Adada- Tymbriada, batıdan Konana- Seleukeia Sidere- Prostanna ve kuzeyden Pisidia Antiokheia üzerinden gelen yolların kesişim noktasında yer alarak bu güzergâhları denetlemektedir. Günümüzde büyük ölçüde harap durumda olan kalenin surları ve burçları kısmen korunabilmiştir. Genel mimari özellikleriyle tipik bir Orta Çağ kalesi görünümü sergileyen kale, üzerinde kurulduğu arazinin topoğrafyasına göre planlanmış olup düzensiz bir plana sahiptir. Araştırma bulguları, İnönü Kalesi’nin bir sivil yerleşim alanından ziyade, stratejik bir kavşak noktasını denetleyen garnizon kalesi olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Yaklaşık 1985 m²’lik alanı kaplayan kale, yaklaşık 170 metre uzunluğunda surlarla çevrilidir. Bu surlar, köşelerde yer alan dörtgen planlı üç burçla güçlendirilmiştir. Arkeolojik kazıların yoksunluğu, tahribatın yoğunluğu ve çoğu bölümünün toprak altında kalması gibi sebeplerden ötürü kalenin bölümleri ve bünyesindeki yapıları hakkında detaylı bilgi sunulamamaktadır. Bu çalışmada, İnönü Kalesi’nin mevcut sur ve burç kalıntıları ayrıntılı şekilde tanıtılmış, planıyla birlikte Orta Çağ askeri mimarisi bağlamında değerlendirilmiş, çevresindeki kaleler ile bağlantı kurularak Isparta’nın Orta Çağ savunma ve yol ağındaki önemi vurgulanmaya çalışılmıştır.
Within the borders of Isparta Province, numerous cities, rural settlements, and castles were established during the Ancient and Medieval periods. İnönü Castle, selected as the subject of this study, is one of the significant structures that bear witness to Isparta’s medieval history. This research aims to examine the defensive architecture and strategic road networks of the Pisidia Region a topic that has not been sufficiently explored in the literature on the medieval history and architecture of Anatolia with a particular focus on İnönü Castle. The main objective of the study is to document the architectural features of the castle, evaluate them within the framework of medieval military architecture, and position the structure as part of the regional defense system. Thus, the study seeks to shed light on previously unexplored aspects of the strategic landscape of medieval Isparta. Located on a hill overlooking its surroundings within the boundaries of Sarıidris Village in the Eğirdir district of Isparta, İnönü Castle was one of the key stations of the medieval road and defense network extending through the east of Eğirdir. Thanks to its location, it established visual connections with Pisidian settlements such as Prostanna, Bağacık Asar Tepe, and Parlais; it also controlled strategic routes by lying at the intersection of roads coming from Adada- Tymbriada in the south, Konana- Seleukeia Sidere- Prostanna in the west, and Pisidia Antiokheia in the north. Although largely in ruins today, the castle’s walls and towers have been partially preserved. Exhibiting the typical architectural features of a medieval fortress, the structure was adapted to the topography of the terrain and has an irregular layout. Research findings indicate that İnönü Castle functioned primarily as a garrison, controlling a strategic crossroads rather than serving as a civilian settlement. Covering an area of approximately 1,985 square meters, the castle is enclosed by walls about 170 meters in length, reinforced by three rectangular towers positioned at the corners. Due to the absence of archaeological excavations, the severity of structural damage, and the fact that much of the site remains buried underground, detailed information regarding the castle’s internal sections and buildings cannot yet be provided. Nevertheless, in this study, the existing walls and tower remains of İnönü Castle are described in detail, evaluated in the context of medieval military architecture together with its plan, and its importance in Isparta’s medieval defense and road network is emphasized through connections with the surrounding castles.