Üst Hakkının Tapu Kütüğüne Taşınmaz Olarak Kaydedilmesine Bağlanan Hukuki Sonuçlar ve Niteliği Bakımından Üst Hakkı İlişkisinin Taraflarının Hakları
Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, cilt.20, sa.224, ss.177-217, 2025 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 20 Sayı: 224
- Basım Tarihi: 2025
- Dergi Adı: Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.177-217
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Sağladığı hak ve yetkiler dolayısıyla üst hakkı, günlük yaşamın çeşitli ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla oldukça sık başvurulan bir irtifak hakkıdır. Malik lehine üst hakkı kurulması haricinde üst hakkının hukuki sebebini ölüme bağlı tasarruf veya sözleşme oluşturmaktadır. Çalışmada üst hakkının, sözleşme ile (üst hakkını kuran irtifak sözleşmesi, resmi senet) kurulduğu haller esas alınmıştır. Bağımsız ve sürekli nitelik taşıyan üst hakkının tapuya taşınmaz olarak kaydedilmesinin hukuki sonuçlarına değinildikten sonra üst hakkı ilişkisinden doğan hak ve borçlar, niteliklerine göre yapılan ayrımla ele alınacaktır. Söz konusu hak ve borçlar, nitelikleri bakımından üçlü bir ayrımla ele alınabilecektir. Bunlardan ilki, üst hakkını kuran irtifak sözleşmesinde yer almakla beraber başkaca hiçbir şey yapılmasına gerek olmaksızın yasadaki düzenleme gereği ayni etkili nitelik taşıyan hukuki ilişkilerdir. İkincisi, eşyaya bağlı borç niteliği taşıyan; üçüncüsü ise sadece taraflar arasında hüküm ve sonuç doğuran, nisbi nitelikteki hukuki ilişkilerden oluşmaktadır. Son ayrımda ifade edilen nisbi nitelikteki hukuki ilişkilere taraflar isteseler dahi eşyaya bağlı borç niteliği kazandırılması hukukumuzda mümkün değildir.
Due to the rights and authorisations, it provides, the right of building is a frequently used easement right to meet various needs of daily life. Except for the establishment of a right of building in favour of the owner, the legal basis of the right of building is a testamentary disposition or a contract. This study is based on the cases where the right of building is established by contract. In this study, after the legal consequences of the registration of an independent and permanent right of override as immovable property in the title deed, the rights and obligations arising from the right of override will be discussed with a distinction made according to their qualifications. These rights and obligations can be analysed in terms of their qualifications with a threefold distinction. The first of these is the legal relations that are included in the easement agreement establishing the right of overlay, but which have an in-kind effect due to the regulation in the law without the need to do anything else. The second one consists of legal relations that have the nature of obligations attached to property, and the third one consists of legal relations of a relative nature that give rise to judgement and results only between the parties. In the last distinction, it is not possible in our law to characterise the relative legal relations expressed in the last distinction as property-dependent obligations, even if the parties wish to do so.