Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Program Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi

Yılar M. B., Karadağ Y.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, cilt.45, sa.1, ss.55-94, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerini cinsiyet, mesleki hizmet yılı, okul türü ve görev yeri değişkenleri açısın- dan incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kul- lanılmıştır. Araştırma grubu, Samsun ilinin Atakum, Canik, İlkadım ve Tekkeköy ilçelerinde görev yapan ve çalışmaya katılım göstermeye istekli 135 sosyal bilgiler öğretmeninden oluşmaktadır. Söz konusu katılımcı grubun belirlenmesi sürecinde, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik örneklemesi tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak öğretmenlere “Kişisel Bilgi Formu” ve “Prog- ram Okuryazarlığı Ölçeği” uygulanmıştır. Verilerin analizi için betimsel istatistikler, gruplar arası karşılaştırmalar için ise non-parametrik tekniklerden Mann-Whitney U testi ile Kruskal-Wallis testine başvurulmuştur. Elde edilen araştırma bulguları, ge- nel olarak sosyal bilgiler öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin “program bilgisi”, “planlama” ve “uygulama” alt boyutlarına ilişkin algıları yüksek ve büyük ölçüde benzerlik göstermekle birlikte cinsiyet ve okul türü değişkenleri bağlamında sınırlı da olsa anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Cinsiyet değişkeni açısından sadece “planlama” alt boyutunda kadınlar lehine; okul türü değişkeni açısından ise sadece “uygulama” alt boyutunda istatistiksek olarak özel okul öğretmenlerinin lehine an- lamlı düzeyde farklılıklar tespit edilmiştir. Hizmet yılı ve görev yeri değişkenine göre bazı farklılıklar bulunsa da bunların anlamlı düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda araştırmanın sonunda bazı önerilere yer verilmiştir.
The purpose of this study is to examine social studies teachers’ curriculum literacy levels in terms of gender, years of professional service, school type, and place of em- ployment. The survey model, one of the quantitative research methods, was used in the study. The research group consisted of 135 social studies teachers working in the districts of Atakum, Canik, İlkadım, and Tekkeköy in the province of Samsun who were willing to participate in the study. Maximum diversity sampling, one of the pur- posive sampling methods, was preferred in the process of determining the participant group. The “Personal Information Form” and the “Curriculum Literacy Scale” were administered to the teachers as data collection tools. Descriptive statistics were used for data analysis, while the Mann-Whitney U test and the Kruskal-Wallis test, which are non-parametric techniques, were used for intergroup comparisons. The research findings generally reveal that social studies teachers have high levels of curriculum literacy. According to the research results, teachers’ perceptions of the sub-dimensions of “curriculum knowledge,” “planning,” and “implementation” are high and largely similar but limited yet significant differences were found in the context of gender and school type variables. In terms of the gender variable, statistically significant differ- ences were found only in the “planning” sub-dimension in favor of women; in terms of the school type variable, statistically significant differences were found only in the “implementation” sub-dimension in favor of private school teachers. Although some differences were found according to the variables of years of service and place of work, these were determined to be not statistically significant. Based on these results, some recommendations were made at the end of the study.