Kızılçam (Pinus brutia Ten.) Ormanlarında Verimlilik İlişkileri

Bilge International Journal of Science and Technology Research, cilt.4, sa.2, ss.88-102, 2020 (Hakemli Dergi)

Bu çalışmada kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarının verimliliği (bonitet) ile

çevresel değişkenler (iklim, toprak ve fizyografya) arasındaki ilişkilerin ortaya konulması

amaçlanmıştır. Bu kapsamda Düzlerçamı (Antalya) yöresinde insan baskısından uzak ve

farklı yükseltilerde doğal yayılış gösteren kızılçam yetişme ortamlarından seçilen 51 adet

örnek alanda envanter yapılmıştır. Herbiri 400 m2 büyüklüğündeki örnek alanlarda, 3 farklı

plus ağaçta yaş ve boy değerleri ölçülmüştür. Bu ölçümler kullanılarak 75 yaşa göre ortalama

bonitet endeks değerleri hesaplanmıştır. Her bir örnek alana ait çevresel değişkenler ise ayrı

bir veri matrisi olarak kaydedilmiştir. Çalışmada ilk olarak korelasyon analizi kullanılarak

kızılçam verimliliği ve çevresel değişkenler münferit halde ilişkilendirilmiştir. Bu aşamada

türün verimliliğine yükselti, sıcaklık, toprakların kum ve kil oranlarının etkili olduğu tespit

edilmiştir. Modelleme aşamasında ise sırasıyla aşamalı çoklu regresyon analizi, logistik

regresyon analizi ve regresyon ağacı olmak üzere 3 farklı yöntemden faydalanılmıştır. Bu

analizler sonucunda topraklardaki kum ve iskelet içeriği yüzdeleri, çakıltaşı anakayası, alt

yamaç araziler ve düz araziler, türün yöredeki boniteti ile istatistiksel olarak anlamlı sonuç

veren değişkenler olmuştur. Bu değişkenler içerisinde özellikle, arazi yüzey formu düz olan

araziler ve 0-30 cm derinlik kademesinde % 40’tan az kum oranına sahip toprak koşullarında

türün boniteti daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak özellikle bazı fizyografik arazi

koşulları ve toprak tekstürünün yetişme ortamındaki su ve besin maddesi ekonomisi üzerine

etkileri ile türün verimliliğinin yörede önemli değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Bu

çalışmadan elde edilen bilgilerin yörede kızılçam türünün yönetimi ve sürdürülebilirliği

açısından uygulayıcılara katkı sağlayacağı öngörülmüştür. Diğer bir ifade ile bu türün verimli

alanlarının muhafazası ve potansiyel verimli olabilecek alanlarda yagınlaştırılması için

buradaki bilgiler önem arz etmektedir.