Hakkâri Kırıkdağ Köyü Kolan Dokumacılığı
4. Uluslararası Akdeniz’de Güzel Sanatlar Sempozyumu Kamp; Kültür Sanat Çalıştayı, Antalya, Türkiye, 26 - 28 Aralık 2021, ss.124-135, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Antalya
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.124-135
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Kırıkdağ köyü, Hakkâri merkez ilçesine bağlı 19 km. uzaklıkta yer alan bir yerleşim
yeridir. Köyde Jirki aşiretine mensup insanlar yaşamaktadır. Hakkâri ve köylerinde
dokumacılık yoğun olarak yapılan bir el sanatıdır. Dokumacılık Herki, Jirki gibi aşiretler devam
ettirmişlerdir. Kırıkdağ köyünde dokuma kadınlar tarafından yapılmaktadır. Bunlar geçmişten
günümüze yaşam alanlarının her yerinde kolaylık sağlayan kilim, halı, heybe (at, eşek, deve),
çanta, mezer ve kolan gibi dokumalardır. Yöre halkı günümüzde dokumaları halen kullanmakta
ve bazılarını üretmeye de devam etmektedirler.
Hakkâri’de yapılan çeşitli dokumalar içinde yer alan kolan dokumasının kaybolmadan
kayıt altına alınması bu çalışmaya önem kazandırmaktadır. Bu nedenle Jirki aşiretinin
dokumalarından biri olan kolan dokumacılığı bildiri konusu olarak seçilmiştir. Kırıkdağ köyüne
gidilerek alan araştırması yöntemiyle kolan dokuması bulunan evler tespit edilmiştir. Yapılan
alan araştırmasında (evlerde) 26 adet kolan dokumasına ulaşılmıştır. Dokuma ile uğraşan,
ellerinde dokuma bulunan ve kullanan kadınlar tespit edilmiş ve bu kişilerden sözlü görüşme
ile kolan dokumanın yapımında kullanılan hammaddelerin özellikleri ve tezgâh çeşitleri
hakkında bilgiler alınmıştır Tespit edilen kolan dokumaların en ve boy ölçüleri, dokuma tekniği,
motif ve renk gibi bazı teknik özellikleri incelenmiş, benzer özelliklere sahip olduğu düşünülen
6 örneğe çalışma kapsamında yer verilmiştir. Yapım aşamaları fotoğraflanarak belgelenmiştir.
Kırıkdağ village is a settlement located 19 km away from the central district of Hakkari. People belonging to the Jirki tribe live in the village. Weaving is a widely practiced handicraft in Hakkari and its villages. Tribes such as Herki and Jirki have continued weaving. In Kırıkdağ village, weaving is done by women. These are woven items such as rugs, carpets, saddlebags (for horses, donkeys, and camels), bags, gravestones, and belts, which have provided convenience in all aspects of living spaces from the past to the present. The local people still use these woven items today and continue to produce some of them. The importance of documenting the belt weaving, which is among the various woven items made in Hakkari, before it disappears, makes this study significant. Therefore, belt weaving, one of the weavings of the Jirki tribe, has been chosen as the subject of this paper. Houses with belt weaving were identified by going to Kırıkdağ village and using the field research method. During the field research (in homes), 26 pieces of woven straps were found. Women who were engaged in weaving, who had and used woven fabrics, were identified, and information about the characteristics of the raw materials used in the production of woven straps and the types of looms was obtained from these individuals through oral interviews. The length and width measurements, weaving technique, motifs, and some technical characteristics such as color of the identified woven straps were examined, and 6 examples that were thought to have similar characteristics were included in the study. The production stages were documented by photographing.