Ölümün Ötesinde: Mekânsal, Ekonomik ve Yapısal Dönüşümler Bağlamında Ölümün Tüketilmesi

Bu araştırma, bir yakınını kaybeden bireylerin ölüm sürecine ilişkin deneyimlerini inceleyerek ölüm olgusuna yönelik algı ve tecrübenin dönüşümünü açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden gömülü teori deseni kullanılmıştır. Son beş yıl içinde bir yakınını kaybetmiş ve sürece tanıklık etmiş 22 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Katılımcı görüşlerinden hareketle, katılımcıların ölüm sürecine ilişkin tanıklıkları ve değerlendirmeleri ölümün endüstrileşmesi çekirdek teması etrafında kategorilendirilmiştir. Bunlardan mekânsal dönüşüm kategorisi, katılımcıların ölme mekânlarına ilişkin evde ölüm, ölümün şekli ve seyri gibi konulara yönelik değerlendirmelerini ifade ederken ekonomik dönüşüm kategorisi, katılım- cıların ölüm sürecine ilişkin harcamaları ve ekonomik gereklilikleri ne şekilde ele aldıklarını ifade etmektedir. Yapısal dönüşüm ise katılımcıların ölüme ilişkin süreçlerin bürokratik ve standart kurallar çerçevesinde yürütülmesine ilişkin görüşlerini içermektedir. Bu kategoriler ölümün yalnızca tıbbi veya dini bir olgu olmaktan çıkarak kurumsal, ekonomik ve endüstriyel bir sistemin parçası hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Katılımcıların ölümü yalnızca biyolojik bir sonlanma olarak değil sağlık sistemi, bakım pratikleri ve toplumsal ilişkilerle iç içe geçmiş çok boyutlu bir toplumsal süreç olarak algıladıkları görülmüştür. Katılımcıların, ölüm süreçlerine yönelik sağlık sosyolojisi bağlamında gelişmiş bir yapısal ve kültürel farkındalığa sahip oldukları ve bu farkındalıkla içinde bulundukları toplumda süreci anlama, sorgulama ve farklı perspektiflerden değerlendirme eğiliminde oldukları tespit edilmiştir.