Paphlagonia Hadrianoupolisi Antik Kentinde Bir Erken Bizans Dönemi Kilisesi: Kilise A


Creative Commons License

ÇELİKBAŞ E., VERİM E.

23. Uluslararası Orta Çağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu, Edirne, Türkiye, 6 - 08 November 2019, ss.47-48

  • Basıldığı Şehir: Edirne
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.47-48

Özet

ÖZET

 

Karabük’ün Eskipazar ilçesinde yer alan Hadrianoupolis antik kentindeki Erken Bizans Dönemi’ne tarihlenen “Kilise A” yapısının tanıtıldığı bu çalışmanın amacı, kilisenin tarihlendirme sorununa değinmek, mimari ve süsleme özelliklerini değerlendirmektir. Kilise, Paphlagonia Hadrianoupolis’i Antik Kenti surlarının dışında inşa edilmiş olup, kentin doğu surlarının yaklaşık 1.3 km doğusundadır. Kentte kazısı yapılan ilk kilise olması nedeniyle Kilise A yapısı olarak adlandırılmıştır. Daha sonra 2006-2008 yılları arasında Ergün Laflı başkanlığındaki kazı çalışmaları devam etmiştir. Son olarak Vedat Keleş başkanlığındaki ekip tarafından Hadrianoupolis Antik Kenti’nde kazı ve restorasyon çalışmalarına başlanmıştır. 2012 yılında, daha önceki yıllarda ortaya çıkarılmış olan Kilise A yapısında konservasyon ve restorasyon çalışmaları yapılmıştır. Kilise, Erken Bizans Dönemi’nde sıkça kullanılan üç nefli bazilikal planda inşa edilmiş olup doğusunda dışa taşkın yarım yuvarlak şekilli apsisi, batısında da dikdörtgen biçimli nartheksi yer almaktadır. Apsisin batısında dikdörtgen bir alanı kaplayan ve üç yönden bir templon ile sonlanan bema bulunmaktadır. Kazı çalışmaları sonucunda kilisenin tüm mekanlarının mozaikle bezenmiş bir zemine sahip olduğu tespit edilmiştir. Kilisenin mozaik kompozisyonlarında cennet yaşamını sembolize eden hayvan figürleri, geometrik ve bitkisel motifler işlenmiştir. Kazı çalışmalarından elde edilen bulguların yanı sıra mimari ve süsleme özelliklerinden yola çıkılarak Kilise A’nın, Erken Bizans Dönemi’nde, MS 5.-6. yüzyıllar arasında inşa edildiği sonucunda varılmıştır. Bu çalışma kapsamında, Kilise A yapısının mimari ve süsleme özellikleri değerlendirilecek, kilisenin Bizans mimarisi içindeki yeri ve önemi ortaya konmaya çalışılacaktır.

Anahtar kelimeler: Eskipazar, Paphlagonia Hadrianoupolis’i, Kilise A, Bizans Mimarisi, Erken Bizans Dönemi.

ABSTRACT

 

In this study, the structure of “Church A” from Hadrianoupolis ancien city in Eskipazar town of Karabuk and dated Early Byzantine period is described with the purpose of addressing the dating issue of the church and evaluate its architectural and embellishment characteristics. The church was built outside the city walls of ancient city Paphlagonia Hadrianoupolis’i, 1.3 km east of the city’s eastern city walls. As it was the first church that was excavated, it was named as Church A. Later, excavations continued between 2006 and 2008 under the leadership of Ergün Laflı. Excavation and restorations in Hadrianoupolis started by a team led by Vedat Keleş. In 2012, conservation and restoration activities were completed in Church A whose structure was revealed in previous years. The church was built in a frequently used three-nave basilica plan with a half round shaped, expanding apsis in its east, and a rectangular narthex in its west. In the west of the apsis is a rectangular bema that ends with a plane templon from the three way. The excavations revealed that the floors of all places of the church were decorated with mosaics. The mosaic compositions of the church consist of animal figures, geometric and plant motifs symbolizing the life in heaven. In addition to the findings from excavations, it was concluded that the Church A was built in the Early Byzantine Period, between AD 5-6 centuries based on the architectural and embellishment characteristics of Church A. Within the scope of this study, the architectural and embellishment characteristics of the structure of Church A will be evaluated and the position and importance of the church within Byzantine architecture will be addressed.

Keywords: Eskipazar, Paphlagonian Hadrianoupolis, Church A, Byzantine Architecture, Early Byzantine Period.