FROM RED TO BLACK: TRACES OF INDUSTRIAL HERITAGE IN THE POTTERS’ QUARTER OF SAGALASSOS
6. INTERNATIONAL MARDİN SCIENTIFIC RESEARCH AND INNOVATION CONGRESS , Mardin, Türkiye, 22 - 23 Temmuz 2026, ss.152-164, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Mardin
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.152-164
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
ÖZET Antik Pisidia bölgesinin en önemli merkezlerinden biri olan Sagalassos, Roma İmparatorluk Dönemi’nde Akdeniz dünyasına yayılan önemli bir seramik endüstrisine ev sahipliği yapmıştır. Kentin doğu banliyösünde yer alan yaklaşık 6 hektarlık "Çömlekçiler Mahallesi", sekiz yüzyıla yayılan kesintisiz üretim faaliyetleriyle antik çağın en uzun süreli ve örgütlü sanayi alanlarından biri olarak görülmektedir. Arkeometrik analizler sonucunda, Sagalassos seramiklerinin başarısının arkasında ölçülü, planlı bir hammadde yönetiminin varlığını görmekteyiz. Yemek kapları için yaklaşık 8 km uzaklıktaki Çanaklı Vadisi’nden getirilen detritik göl tortuları kullanılırken; kaba kaplar ve astar hazırlığı için yerel ofiyolitik killer tercih edilmiştir. "Kırmızıdan Siyaha" geçiş, yalnızca görsel bir farklılaşma değil; fırın atmosferinin (redüksiyon pişirimi) titizlikle kontrol edildiği, teknik uzmanlık gerektiren ve metalik parlaklık hedefleyen bir zanaat ustalığını temsil eder. Siyah seramikler, ince cidarlı yapıları ve zarif formlarıyla Roma sofra kültüründe elit bir sınıfın sembolik tüketim nesneleri olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, Sagalassos’un geleneksel "Kırmızı Astarlı Seramikleri" (SRSW) ile son yıllarda daha ayrıntılı tanımlanan "Siyah Seramikleri" arasındaki teknik, estetik ve sosyo-ekonomik sürekliliği ve dönüşümü ele alınmıştır. Bildiri kapsamında ayrıca, seri üretimin getirdiği standardizasyonun içinde barınan bireysel doğaçlamalar ve "üretim hataları" (atık yığınları), "üretimin süreçselliği" kavramı üzerinden yeniden değerlendirilmiştir. Sagalassos Çömlekçiler Mahallesi, yalnızca bir üretim merkezi değil; hammadde tedarikinden zanaatkâr birliklerine (schola) kadar uzanan karmaşık bir endüstriyel mirasın yaşayan kanıtıdır. Anahtar Kelimeler: Sagalassos, Çömlekçiler Mahallesi, Kırmızı Astarlı Seramikler, Siyah Seramik, Arkeometri, Endüstriyel Miras.