Benzil izotiyosiyanat/kitosan ve viyolasin/aljinat boncukların hazırlanması, karakterizasyonu ve bazı biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Seyhan Ulusoy
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı
Özet:
İlaç dağıtım sistemleri, tıbbi potansiyeli bulunan moleküllerin biyoyararlanımını ve etkinliğini arttırmak için pek çok çalışmaya konu olmuştur. Aktif molekül yüklü polimer bazlı mikro/nano taşıyıcı sistemler, kontrollü ilaç salımı, artan terapötik verimlilik, geleneksel salım sistemlerine kıyasla minimum dozaj ve daha az yan etkiye sebep olmaktadır. İzotiyosiyanatlar (ITC'ler), Turpgiller (Brassicaceae) familyasına ait bitkilerde doğal olarak üretilen, anti-mikrobiyal ve anti-kanser özelliklere sahip, fitokimyasallardır. Fakat bu moleküller önemli biyolojik özellikleri olmasına rağmen, suda çözünürlüğü, kararlılığı ve biyoyararlanımları düşüktür. Bu tez çalışmasında kitosan ve Na-aljinat biyopolimerleri kullanılarak Benzilizotiyosiyanat (BITC) ve viyolasin (VIO) salınımı için bir ilaç dağıtım sisteminin hazırlanması amaçlanmıştır. İyonik jelasyon yöntemiyle, BITC-kitosan ve VIOalginat boncuklar hazırlanarak fizikokimyasal özellikleri Fourier dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) ve Taramalı Elektron Mikroskobu(SEM) ile incelenmiştir. Ayrıca BITC-kitosan ve VIO-alginat boncukların anti-bakteriyel ve anti-biyofilm özellikleri değerlendirilmiştir. BITC, S. aureus (20,6±0,5mm) ve E. coli (12,6±0.5mm) anti-bakteriyel etki göstermiştir. Biyofilm oluşumunu S. aureus ve P. aeruginosa için sırasıyla %47,6 ve %49,8 oranında engellemiştir. VIO ekstraktı ise S. aureus için 12,5±0,7mm inhibisyon zon çapı oluşturmuştur. Biyofilm oluşumunu ise S. aureus ve E. coli için sırasıyla %50 ve %47,7 oranında inhibe etmiştir. Hazırlanan BITC-kitosan boncukların ortalama boyutları BITC1 için 1006,0± 1,0, BITC2 için 902±0,9 µm, BITC3 için 1013,0±0,7 ve VIO-aljinat boncukların ise 978±0,7µm olarak belirlenmiştir. Yapılan SEM analizlerinde boncukların küresel ve düzgün morfolojilere sahip oldukları belirlenmiştir. BITC2-kitosan ve VIO-alginat boncuklarda sırasıyla %72 ve %64 ilaç yükleme kapasitesine sahip olduğu tespit edilmiştir. BITC2-kitosan boncukların S. aureus ve E. coli için 14,4±0,5 ve 17,0±0,5 mm inhibisyon zon çapı oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca S. aureus, E. coli, E. faecalis ve P. aueruginosa için biyofilm oluşumunu vi sırasıyla %49,3, %48,2, %42,7 ve %40,5 oranında inhibe etmiştir. VIO-aljinat boncukların ise S. aureus, E. coli, E. faecalis ve P. aueruginosa'da biyofilm oluşumunu sırasıyla %72,5 %46,2, %54,9 ve %48,5 oranında inhibe ettiği belirlenmiştir. Bu çalışmanın sonuçları BITC-kitosan ve VIO-aljinat boncukların önemli antibakteriyel ve anti-biyofilm özellikleri ile tıbbi ve gıda koruyucu olarak kullanım potansiyeli olduğunu desteklemektedir.