Taraklı ve Kaynarca Bez Dokumaları
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları, Türkiye
Tez Danışmanı: Fikri Salman
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Taraklı ve Kaynarca Sakarya İline bağlı tarihi, kültürü doğası ve bozulmamış demografik yapısıyla önemlilik arz eden ilçelerimizdir. İlçelerde el sanatları oldukça yaygındır. Bu yörede, dokumacılık, sıcak demircilik, mutaflık, dokumacılık ve ağaç oymacılığı yıllardan beri süregelen el sanatlarındandır. Dokumacılık çok eski tarihlere dayanmaktadır. Evlerde kurulu ağaç dokuma tezgâhlarında, kullanıma yönelik çok çeşitli dokumalar yapılır. Anadolu'nun birçok yöresinde olduğu gibi Taraklı ve Kaynarca İlçesi'nde de halkın kendi ihtiyaçlarını kendi güçleri doğrultusunda karşılama isteği sonucu dokumacılık ortaya çıkmıştır. Eskiden her evde dokuma tezgâhları bulunmaktaydı. Halk kendi ihtiyaçları doğrultusunda dokuma yaptığı için, dokuma sanayinin gelişmesi, hazır ürünlerin daha kolay elde edilir olması, dokumacılık geleneğine olan ilgiyi azaltmıştır. Yine de Taraklı ve Kaynarca İlçesinde kadınların bizzat kendilerinin dokuduğu dokumalara rastlamak mümkündür. Bu dokumalar belli enlerde dokunur. Dikilecek eşyaya göre yan yana getirilerek istenilen genişlik elde edilir. Geleneklerine bağlı yaşayan halk, bugün günlük ihtiyaçlarını hazır olarak temin etse de geleneklere göre evlenecek çağda gençleri olan aileler, evlenecek çiftlerin ihtiyacını karşılamak ve hediye olarak aile yakınlarına dağıtmak için bol miktarda kumaş dokumaktadırlar. Taraklı İlçesi'nde ve özellikle köylerinde yaşlı kadınlar bu bezlerden dikilmiş giyimliklerden giymektedirler. Geleneğin şehre göre daha çok yaşandığı köylerde çocukların giyimliklerinde de bu bezlerden görmek mümkündür. Hazır giyim, bez dokumacılığını duraklatmıştır. Fakat bir gelenek olan bu el sanatı ölmemiştir. Halkın giyim ihtiyacını karşılamak için icra ettiği dokumacılık sanatı artık giyim ihtiyacını karşılamaktan çok Taraklı'ya ve Kaynarca'ya özgü Bez Dokumacılığının tanıtılması ve pazar oluşturma amacıyla yapılmaktadır.İnsanların çağlar boyunca yaşadıkları, çalıştıkları, ibadet ettikleri mekânlarda giyinmek ve oturdukları yerleri güzelleştirmek amaçlı çeşitli dokuma teknikleri ile dokumalar meydana getirmişlerdir. Bunlardan biriside bez dokumacılığıdır. Alan araştırmamda çeşitli bez dokumalarının günümüze kadar gelmesi yörede geçmişten günümüze kurulan bir köprü bağının olduğu göstermektedir. Bulunan bez dokumaları bu araştırmanın materyallerini oluşturmaktadır. Taraklı ve Kaynarca yöresi bez dokumacılığını ise desen ve motif özellikleri, kullanılan araç gereç ve avadanlıklar, teknik ve renk özellikleri, kullanılan boya özellikleri ve yörede dokunan bez çeşitlerini incelemektir