Neonikotinoid Grubu İnsektisitlerden Asetamiprid’in Erkek Üreme Sistemi Üzerine Etkisinin Araştırılması
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Gül Özhan
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
ÖZET
Arıcan, Y.E. (2017). Neonikotinoid Grubu İnsektisitlerden Asetamiprid’in Erkek Üreme Sistemi Üzerine Etkisinin Araştırılması. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Farmasötik Toksikoloji ABD. Doktora Tezi. İstanbul.
Neonikotinoid grubu pestisitlerden asetamiprid Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde oldukça yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Asetamipridin sinir, solunum, üreme ve bağışıklık sistemi bozukluklarına, karaciğer ve böbrekte tümör gelişimine sebep olduğu rapor edilmiş, ancak, mesleki maruziyet ve günlük yaşamda tüketilmesi ile uzun süreli ve düşük düzeylerde maruziyette erkek üreme sistemine etkileri açıklık kazanmamıştır.
Çalışmamızda; erkek Sprague-Dawley cinsi sıçanların asetamipride düşük dozlarda (12,5; 25 ve 35 mg/kg vücut ağırlığı) ve 90 günlük subkronik maruziyetinin erkek üreme sistemi üzerine toksik etkileri ve etki mekanizmaları araştırılmıştır. Plazma ve testiste oksidatif hasar ve biyokimyasal parametreler, histolojik incelemeler ve sperm kalitesi değerlendirilmiştir. Sperm sayısı doza bağlı düşerken anomalili sperm sayısında paralel artış gözlendi. Luteinize edici hormon (LH), folikül stimüle edici hormon (FSH), gonadotropin salgılayıcı hormon (GnRH) ve inhibin-B (INHB) seviyeleri düşük ve orta doz grubunda artarken yüksek doz grubunda azaldı. Testosteron ve kolesterol seviyeleri doza bağımlı azaldı. Maruziyet konsantrasyonlarına bağlı olarak oksidatif hasar göstergelerinden Total antioksidan seviyesi (TAS) ve glutatyon (GSH) seviyeleri düşüş gösterirken, total oksidan seviyesi (TOS) ve malondialdehit (MDA) seviyelerinde artış tespit edildi. Oksidatif hasar göstergelerinde plazma ve doku düzeyleri paralellik gösterdi. Histolojik verilere göre ise; apoptoz seviyeleri doza bağımlı şekilde artarken düşük düzey seminifer tübül skoru ve proliferasyon indeks seviyesi gözlendi.
Asetamipridin testislerde oksidatif hasara bağlı olarak sperm seviyesi ve kalitesini düşürdüğü, hormon seviyelerini bozduğu, apoptoza gidişi indüklediği, proliferasyonu önlediği gözlendi. Erkek üreme sistemi üzerine toksik etki potansiyeli ile ilgili araştırmaların yeterli olmaması sebebiyle elde edilen verilerin literatüre önemli katkı sağlayacağına inanılmakta olup çevresel ve mesleki maruziyetlere karşı gerekli önlemlerin alınmasının yerinde olacağı açıkça görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Asetamiprid, Erkek Üreme Sistemi, Oksidatif Hasar, Apoptoz, Testis.
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: TDK-2016-22054.