Kur'an'ın Siyere Kaynaklığı: İlk Dönem Siyer ve İslam Tarihi Kaynaklarında Ayet Kullanımı

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi Ve Sanatları Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: İsmail Hakkı Göksoy

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)

Özet:

Bütün İslamî ilimlerde olduğu gibi, siyer ve İslam tarihi söz konusu olduğunda

da, ilk müracaat kaynağı şüphesiz Kur'ân-ı Kerim'dir. Bu çalışmada Kur'ân'ın, siyer ve

İslam tarihi kaynağı olarak önemi ve kaynak olarak kullanımındaki sınırlılıkları ele

alınmıştır. İhtiva ettiği peygamber kıssaları, geçmişle ilgili bilgiler, tarihi olaylar ve

olgular itibariyle Kur'ân, tarih açısından oldukça mühimdir. Sahih, orijinal ve objektif

bir kaynak olan Kur'ân, aynı zamanda içermiş olduğu tarih felsefesi ve metodolojisine

dair prensiplerle de tarihçiler için büyük önem arz etmektedir. Fakat bunun yanında

Kur'ân'ın kendine has düzeni, kronolojik olmaması, tafsilata girmemesi, zaman ve

mekân belirtmemesi ve ibret almayı amaçlayan üslubu gibi hususlar, ondan

faydalanmayı zorlaştırmaktadır.

Araştırmamızın amacı, Kur'ân'ın siyer ve İslam tarihine ne ölçüde kaynaklık

edebileceğini ve ilk siyer ve İslam tarihi müelliflerinin, Kur'ân'ın kaynaklığı hususunda

nasıl bir tablo çizmiş olduklarını ortaya koymaktır. Bu amaçla İbn İshâk'ın Sîre'si, İbn

Hişâm'ın es-Sîretü'n-Nebeviyye'si, Vâkıdî'nin Megâzî'si, İbn Sa'd'ın Tabakât'ı ve

Taberî'nin Tarih'i incelenmiştir. Ayrıca çalışmanın Bedir, Uhud, Hendek Savaşları,

Hudeybiye Antlaşması ve Tebük Seferi ile sınırlandırılmasına gerek duyulmuştur. Bu

çerçevede müelliflerin ayetleri kullanımı, zikretme şekilleri ve amaçları hakkındaki

tespitler ve değerlendirmeler ortaya konmuş ve tefsir literatürü ile mukayese edilmek

suretiyle, malumatın ne derece uygun olduğu belirlenmeye çalışılmıştır.