Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda Seri Muhakeme Usulü
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku, Türkiye
Tez Danışmanı: Koray Doğan
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Ceza muhakemesi hukuku, maddî gerçeğe ulaşma amacını sağlarken kişi hak
ve hürriyetlerini doğrudan doğruya etkileyebilmektedir. Dolayısıyla
ceza muhakemesine ilişkin düzenlemeler, maddî gerçeğe ulaşma amacıyla
kişi hak ve hürriyetlerinin korunmasını dengeli bir şekilde gözetecek
şekilde yapılmalıdır. Öte yandan genel soruşturma ve kovuşturma usulü,
ceza muhakemesine katılan kişilerin, özellikle şüphelinin ve sanığın
haklarının korunabilmesi amacıyla ayrıntılı düzenlemeler içermektedir.
Bu durumda muhakemenin kesin bir hükümle sonuçlanmasına kadar geçen
süre de uzamakta, Cumhuriyet başsavcılıklarının ve mahkemelerin iş yükü
altından kalkabilmesi neredeyse imkânsız hale gelmektedir. Birçok
ülkede olduğu gibi ülkemizde de bazı suçlara ilişkin cezaî
uyuşmazlıkların kamu davasının açılmasının ertelenmesi, mağdur ile fail
uzlaşması, önödeme ve benzeri kurumlar ile ceza adaleti sistemi dışına
çıkarılması suretiyle yargının çığ gibi büyüyen iş yükünün azaltılması
amaçlanmıştır. Ancak benimsenen bu yöntemler de iş yükünün azaltılması
için yeterli olmamıştır. 7188 sayılı ve 17/10/2019 tarihli Kanun ile
Türk Ceza Muhakemesi Hukukuna, seri muhakeme usulü adı verilen yeni bir
sistem getirilmiştir. Bu usul ile kanunda sınırlı şekilde sayılmış
olan bazı tip suçlara ilişkin soruşturma evresi, Cumhuriyet savcısının
yapacağı teklifi şüphelinin de müdafii huzurunda kabul etmesi koşuluyla
görevli ve yetkili mahkemeden verilebilecek bir hükümle sona
ermektedir. Ceza muhakemesi hukukumuzun temel kavramları ve ilkeleriyle
birçok noktada çelişen bu usulün titiz bir şekilde irdelenmesi
gerekmektedir. Zira şüpheli, seri muhakeme usulünü kabul etmekle, genel
soruşturma ve kovuşturma usulünde kendisine tanınmış olan birçok haktan
vazgeçmekte; fakat bunun karşılığında muhakeme sürecinin sonucunda
alabileceği ceza yarı oranında indirilmektedir. Çalışmamızda; seri
muhakeme usulünün hukukumuzdaki yeri ve amacı, hukukî niteliği, seri
muhakeme usulünün uygulanma koşulları ve uygulanamayacağı haller ile
seri muhakeme usulünün uygulanması ve sonuçları, karşılaştırmalı
hukuktaki benzer düzenlemeler de dikkate alınarak incelenmiştir.