Bond'un Lear ve Osborne'un Öfke Oyunlarında dilbilimsel kiplik ve hamartia


Arş. Gör. Yavuz Ekim BOVKIR

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Batı Dilleri Ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Ömer Şekerci

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Özet:


Bu tez, trajedinin vazgeçilmez bir bileşeni olan hamartia (trajik hata) ve insan iletişiminde kişilerin olaylara dair fikirlerini belirtmesini sağlaması nedeniyle önemli bir unsur olan kiplik arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Kitchen sink dram (sıradan insanların günlük hayatları konu edinen) tiyatronun önde gelen başlıca eserlerinden olan John Osborne'un Öfke (1956) ve rasyonel tiyatronun önemli bir temsilcisi olan Edward Bond'un Lear (1971) adlı aynı dönemlerde yazılmış iki oyundaki hamartia ve kiplik ilişkisini söylev analizi metodu bağlamında irdelemektedir. Ana karakterler Jimmy Porter ve Lear'in kibirli davranışlar sergilemeleri, çalışmanın asıl konusunu oluşturmaktadır. Analizler, Stinton'un (1975) hamartia yorumuna ve Simpson'un (1993) kiplik tanımlamasına göre yapılmıştır. Her iki oyundan da eşit oranda diyaloglar alınmıştır. Çalışma, her iki oyunda da karakterlerin en çok bilgi ve duygu/irade kiplikleri kullanması sebebiyle, kibirli karakterlerin davranışlarını en belirgin şekilde bu kiplikler ile sergilediklerini ortaya koymuştur. Diğer kiplik türlerinin kullanıldığı gözlemlense de bunlar çalışmanın kapsamına girmediğinden değerlendirmeye alınmamıştır. Buna göre, Jimmy Porter'ın maskülenliğini gerçekçi ve ailevi bir ortamda bilgi ve duygu/irade kiplikleri ile sergilediği, Lear'in de otoritesini çeşitli kurgusal ortamlarda Jimmy gibi bilgi ve duygu/irade kiplikleri ile gösterdiği görülmüştür. Diğer bir deyişle, iki ana karakterin de kiplik kullanımı hamartia'larını bağlam fark etmeksizin yansıtmaktadır.