Osteoporozu Olan Hastalarda Bifosfonat Kullanımının Periapikal Lezyon Sıklığı ve Mandibular İndeksler Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi
Tez Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Diş Hekimliği Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Esin Bozdemir
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osteoporoz ilerleyici
bir metabolik kemik hastalığıdır. Postmenopozal
osteoporoz, osteoporozun en sık görülen birincil şeklidir ve tedavisinde
bifosfonatlar kullanılır. Panoramik radyografi görüntülerinde ölçülen
radyomorfometrik indeksler ile osteoporoz nedeniyle bifosfonat kullanımının
çene kemikleri üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalarda farklı sonuçlar elde
edilmiştir. Postmenopozal osteoporozlu kadınlarda apikal periodontitis
prevalansının fazla olduğunu bildiren az sayıda çalışma olmasına rağmen
osteoporoz nedeniyle bifosfonat kullanan hastalarda apikal periodontitis
nedeniyle oluşan lezyon boyutunun değerlendirildiği insan çalışması yoktur. Bu çalışmanın amacı;
osteoporoz nedeniyle bifosfonat kullanan hastalarda bifosfonat kullanımının
radyomorfometrik indekslerin ölçümüyle çene kemikleri üzerindeki etkisinin,
oral sağlık durumunun ve periapikal lezyon sıklığının değerlendirilmesidir.
Bu retrospektif çalışmaya daha önce
postmenopozal osteoporoz tanısı koyulmuş 50-78 yaşları arasında 220 kadın hasta
dahil edildi. Osteoporozu olup bifosfonat kullanmayan 110 hasta ve osteoporozu
olup bifosfonat kullanan 110 hasta olacak şekilde gruplara ayrıldı. Sağlıklı
kemik yapısına sahip 110 hastada kontrol grubunu oluşturdu. Çalışmaya katılan
tüm bireylerin panoramik radyograflarında mental indeks (Mİ), panoramik
mandibular indeks (PMİ), mandibular kortikal indeks (MKİ), bifosfonata bağlı
gelişebilecek olası radyografik bulgular, çürük, horizontal ve vertikal kemik
kaybı, diş eksikliği sayısı, periapikal lezyon sayısını içeren oral indeks ile
değerlendirildi.
Hem sağ hem de sol Mİ, PMİ ortalamaları
osteoporozu olup bifosfonat kullanan grupta diğer gruplara göre istatistiksel
olarak anlamlı derecede daha düşüktü (p<0,001). Osteoporozu olup bifosfonat
kullanmayan grupta en baskın MKİ kategorisinin C2 olduğu, osteoporozu olup
bifosfonat kullanan grupta en sık görülen MKİ C2 ve C3 olduğu, kontrol grubunda
ise MKİ en baskın kategorinin C1 olduğu gözlendi (p<0,00). Bifosfonat kullanım süresi artarken sağ Mİ ve
sağ-sol PMİ ortalamalarının anlamlı olarak azaldığı belirlendi (p<0,05).
Sağ Mİ ile sağ ve sol PMİ ortalamaları intravenöz bifosfonat kullananlarda,
oral yoldan kullananlara göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p<0,05).
Gruplar
arasında oral indeks skoru açısından anlamlı fark olmadığı ve her gruptaki
hastaların çoğunluğunun iyi oral indekse sahip olduğu belirlendi (p>0,05). Toplam periapikal lezyon sayısı osteoporoz nedeniyle
bifosfonat kullanan grupta diğer iki gruba göre anlamlı olarak daha az sayıda
tespit edildi (p=0,002). Periodontal ligament
aralığında genişleme izlenen diş sayısı kontrol grubunda ve periapikal lezyon
çapı 3 mm' ye kadar olan diş sayısı osteoporoz nedeniyle bifosfonat kullanan
grupta diğer iki gruba göre anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,04).
Sonuç olarak bifosfonat kullanan osteoporoz hastalarında
osteoporoz şiddetinin daha fazla olduğunu gösterir şekilde daha düşük
mandibular indeks değerleri tespit edildi. Ayrıca bu hastalarda toplam
periapikal lezyon sayısının ve boyutlarının diğer iki gruba göre anlamlı
derecede daha az olduğu belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Osteoporoz;
Bifosfonat; Mandibular İndeksler; Periapikal lezyon; Panoramik Radyografi