Demre Çayı'nın Fizikokimyasal ve Biyolojik Yönden İzlenmesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Selda Tekin Özan

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu çalışma, Demre Çayı’nın su kalitesinin fizikokimyasal ve biyolojik yönden izlenmesi amacıyla, Ocak-2015 ile Aralık-2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Seçilen 12 istasyondan bentik omurgasız ve su örnekleri mevsimsel olarak alınıp incelenmiştir. Alınan su örneklerinin sıcaklık (°C), pH, elektrik iletkenliği (µS/cm), çözünmüş oksijen miktarı (mg O2/l), biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOI5), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N), amonyum azotu (NH4-N), sülfat (SO4 -2 ), klorür iyonu (Cl- ), toplam sertlik (°fH), bikarbonat iyonu (HCO3), orto-fosfat (PO4-P), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg) ve bulanıklık (NTU) analizleri yapılmıştır. İstasyonların fizikokimyasal verilere göre kalite sınıfları belirlenirken LAWA ve SKKY, makroomurgasızlara göre su kalite sınıfları belirlenirken SI (SLA- Sladecek, 1973), SI (DIN38410-1) (2004), BBI, FBI, BMWP, ASPT ve BI biyotik indeksleri kullanılmıştır. SKKY’ ye göre 1., 8., 10. ve 12. istasyonlar I. kalite (yüksek kaliteli su) sınıfında iken, diğer istasyonlar I-II. kalite (az kirlenmiş su) sınıfı olarak ortaya çıkmıştır. LAWA’ ya göre 2. ve 6. istasyonlar I-II. kalite (hafif kirlenmiş/Oligosaprob-Betamezosaprob) sınıfında, diğer istasyonlar ise I. kalite (kirlenme yok/Oligosaprob) sınıfında belirlenmiştir. Makroomurgasız gruplara ait toplam 36973 birey incelenmiş, Clitellata, Oligochaeta, Rhabditophora, Gastropoda, Insecta ve Arachnida sınıflarına ait taksonlar bulunmuştur. Elde edilen tüm gruplar içinde Insecta sınıfı en baskın takson olarak ortaya çıkmıştır. 1. ve 2. istasyonlarda en baskın takson Chironomus, 3., 5., 8., 11. ve 12. istasyonlarda Baetis, 4., 6.,7.,9. ve 10. istasyonlarda Simulium olarak bulunmuştur. Fizikokimyasal parametrelere göre elde edilen su kalite sınıfları ile biyotik indeks uygulamaları sonucunda elde edilen su kalitesi sınıfları arasında büyük farklılıklar belirlenmiştir. Demre Çayı’nın makroomurgasız çeşitliliğini belirlemek amacıyla Margalef, Shannon-Wiener ve Simpson çeşitlilik indeksleri uygulanmış, Simpson ve ShannonWiener çeşitlilik indekslerine göre en yüksek çeşitlilik 5. istasyonda, Margalef çeşitlilik indeksine göre ise en yüksek çeşitlilik 8. istasyonda tespit edilmiştir. Akarsu boyunca istasyonlar arası benzerliğin saptanabilmesi için Sørensen benzerlik analizi kullanılmış, en az benzerlik gösteren istasyonlar 3. ve 10. istasyonlar, en yüksek benzerlik gösteren istasyonlar ise 8. ve 11. istasyonlar olarak bulunmuştur. Bu çalışmada Demre Çayı’nın genel olarak su kalitesinin iyi düzeyde olduğu gözlenmiştir. Tarım alanlarına ve mermer ocaklarına yakın bölgelerde, su kalitesinde bozulmalar meydana geldiği, kirletici etkisinden uzak olan bölgelerde ise suyun temiz olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Demre Çayı, Biyolojik izleme, su kalitesi, kirlilik, makroomurgasız