Multipl Sklerozda Kognitif Etkilenmenin Değerlendirlmesi

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Serpil Demirci

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı

Özet:

Amaç Multipl skleroz (MS), santral sinir sisteminin ön planda beyaz cevherini etkileyen kronik inflamatuar demiye linizan hastalığıdır. Kognitif bozukluk relapsing remit ting multipl skleroz (RRMS) hastalarında sık karşıla şılan bir sorundur ve yaşam kalitesi üzerinde önemli rol oynamaktadır. MS hastalarının %30-70’inde kog nitif bozukluk görülür. Bozukluklar tipik olarak bellek, dikkat, bilgi işleme fonksiyonlarındadır. Bu çalışmada erken evre MS hastalarındaki bilişsel bozulmanın pa terninin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem Çalışmaya 30 RRMS hastası ve 30 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Tüm deneklere sözel ve görsel bellek, dikkat, yürütücü işlevler, görsel-uzamsal işlevler, lisan ve genel akıcı zekayı kapsayan geniş bir nöropsiko lojik test bataryası uygulanmıştır. Özürlülük ve işlev selliğin etkilenen kognitif alanlarla ilişkisi değerlendi rilmiştir. Bulgular Çalışmaya alınan MS hastaları ve sağlıklı gönüllüle rin ortalama yaş ve eğitim süreleri arasında anlamlı bir farklılık yoktu. MS’li hastalarda ortalama hastalık süresi 62.20 ± 52.70 ay ve ortalama tanı alma süresi 39.16 ± 39.17 ay idi. Ortalama atak sayısı 3.13 ± 1.90 idi. Ortalama EDSS puanı 1.38 ± 1.31 idi. Psikomo tor hız ve dikkat işlevlerini değerlendiren bir test olan İz Sürme Testi A ve B alt-testlerinde MS’li hastaların başarımı kontrol grubundakinden belirgin derecede daha düşüktü (p=0.005). Sonuç MS hastaları dikkat ve yürütücü işlevleri değerlendiren tüm testlerde daha kötü bir başarım sergilemiştir. Bu kötü başarım Multipl Skleroz İşlevsel Bileşiği (MSFC) ve Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) ile bağıntılıdır. MS hastalarında temel olarak bellek ve dikkat bozuklukları bildirilmiştir. Bulgularımız çalışma belleği, dikkat ve yürütücü işlev bozukluğunun hasta lığın erken evrelerinden itibaren diğer bulgulara eşlik edebileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bellek, Dikkat, EDSS, Görsel uzamsal işlevler, MSFC, Multipl skleroz, Yürütücü iş levler