Kayseri Gülük(Külük) Camii mihrap çinilerinin konservasyon proje ve uygulamaları

Anadolu Selçukluları 13 ve 14. yüzyıllar arasında dini ve sivil mimaride pek çok eser vücuda getirerek, sanat tarihi için önemli kazanımlar oluşturmuştur. Bunun yanı sıra var olan kimi eserlere müdahalelerde bulunularak yapının mimari ve bezeme açısından güçlenmesini sağlamışlardır. Anadolu Selçukluları tarafından yeniden ele alınan bu yapıların en güzel örneklerinden biri; XII. yüzyılın ilk yarısında Kayseri'de Danişmentliler zamanında inşa edilen cami-medrese birleşimi küçük ölçekli bir külliye olan Kayseri Gülük Camii ve Medresesi'dir. Caminin mihrabı, Anadolu Selçukluları, tarafından yapılan birçok onarım sonrası çini mozaik tekniği ile bezenmiştir. Melik Gazi mahallesinde bulunan Gülük Camii, taş işçiliğinin yoğun olarak kullanıldığı Kayseri'de dönemin üslup ve süsleme özellikleri bakımından oldukça önemli bir yere sahiptir. Anadolu Selçuklu sanatının en özel tekniklerinden biri olan çini mozaik, 13. yüzyıl sonlarında Gülük Camii mihrabında gerçekleştirilen onarımlar ve cami mihrabında uygulanan çini mozaik tekniği ile eşsiz bir örnek oluşturmuştur. Cami mihrabı, nişten başlayarak taç bölümüne kadar çini mozaikle bezenmiştir. Bunun yanı sıra mihrabın nişi, altında bulunan alanda ise Osmanlı dönemine ait sır altı tekniği ile yapılan mavi-beyaz çini karolardan oluşmuş panolar yer almaktadır. Tez çalışması kapsamında, Kayseri Gülük (Külük) Camii'nin genel mimari özellikleri üzerinde durulmuş ve mihrap çinilerinin belgelenme çalışmaları yapılmıştır. Cami mihrabında uygulanan çini mozaik ve sır altı bezeme teknikleri hakkında bilgiler verilerek, mihrapta kullanılan desenlerin motif özellikleri ve kompozisyon kurguları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında mihrap çinilerinin röleve ve restitüsyon uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca kataloglama çalışması yapılan cami mihrap çinilerinden seçilen örnekler üzerinden tıpkı yapım tekniği ile uygulamalar yapılmıştır. Üretilen bu uygulama çalışmaları gelecekte yapılacağı öngörülen restorasyon ve konservasyon çalışmalarına ışık tutması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelime: Camiler = Mosques ; Kayseri-Gülük = Kayseri-Gülük ; Konservasyon = Conservation ; Koruma çalışmaları = Protection studies ; Mihrap = Mihrap ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Çini sanatı = Tile art