ERKEN MODERN SARAY BAHÇELERİNDE MEKÂNSAL KURGU VE TEMSİL ALANI OLARAK PEYZAJ
Sanat Yazıları, cilt.0, sa.54, ss.164-180, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 0 Sayı: 54
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.61742/sanatyazilari.1893683
- Dergi Adı: Sanat Yazıları
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.164-180
- Süleyman Demirel Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, erken modern saray bahçelerini estetik kompozisyonlar ya da sembolik düzenlemeler olarak değil, hareketi, bakışı ve toplumsal konumlanışı önceden kurgulayan performatif mekânsal sistemler olarak ele almaktadır. Villa d’Este, Boboli Bahçeleri ve Versay Bahçeleri örnekleri karşılaştırmalı mekânsal çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Görsel eksen düzeni, perspektif kurgusu, seyir ve hareket düzeni üzerinden yürütülen çözümleme, peyzajın seyir ilişkilerini yapılandıran ve deneyimi zamansal olarak düzenleyen aktif bir mekânsal sistem oluşturduğunu göstermektedir. Villa d’Este’de topografyanın mekânsal deneyim alanı haline gelmesi, Boboli’de performansın doğrudan mekâna yerleşmesi, Versay’da ise bakışın tek bir merkez etrafında disipline edilmesi belirginleşmektedir. Çalışma, erken modern bahçeyi temsilin arka planı olmanın ötesinde, temsilin üretildiği mekânsal bir sahne olarak konumlandırmakta ve bu okumayı mümkün kılan analitik bir çerçeve olarak koreografik peyzaj kavramını önermektedir.
This study examines early modern palace gardens not as aesthetic compositions or symbolic arrangements, but as performative spatial systems that preconfigure movement, vision, and social positioning. The gardens of Villa d’Este, Boboli, and Versailles are analyzed through a comparative spatial analysis method. The analysis, conducted through axial organization, perspectival construction, and patterns of viewing and movement, demonstrates that landscape forms an active spatial system that structures relations of viewing and organizes experience temporally. At Villa d’Este, the transformation of topography into a spatial field of experience becomes evident; in the Boboli Gardens, performance is directly embedded within the spatial configuration; and in Versailles, vision is disciplined around a single central axis. The study positions the early modern garden not as a background of representation, but as a spatial framework in which representation is produced, and proposes the concept of “choreographic landscape” as an analytical framework that enables this interpretation.