Bazı 1,3-Benzazol-2(3H)-on Halka Sistemine Sahip Bileşiklerin Sentezi ve Biyolojik Etkinliklerinin Araştırılması

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2022 - 2024

Kanser günümüzde gelişen ve gelişmekte olan ülkelerde en önemli sağlık sorunlarından biri

haline gelmiştir. Kadınlarda meme kanseri, erkeklerde ise akciğer kanseri en sık teşhis edilen

kanserlerdir. Kanser hücreleri vücudun herhangi bir yerini istila etme veya yayma

potansiyeline sahip olduğundan, kanser hücrelerinin istila etmesinin veya yayılmasının

önlenmesi günümüz kanser araştırmacılarının ilgi alanlarından biridir. Son yıllarda yapılan

araştırmalarda kanser hücresi metastazını önleyen ve kanser hücresi apoptozuna neden olan

hedef moleküllerin sıklıkla rapor edildiği görülmektedir. 1,3-Benzazol-2(3H)-on ve 2-

aminotiyazol halka sistemleri bu çalışmalarda sıklıkla karşılaştığımız yapılardır. Bu çalışmada

1,3-benzazol-2(3H)-on ve 2-aminotiyazol halka sistemlerine sahip 23 yeni üre türevi

sentezlenmiştir ve karakterize edilmiştir. Sentezlenen bileşikler meme (MCF-7) ve akciğer

kanseri hücrelerine (A549) karşı test edilmiştir ve bileşiklerin metastazın ilk basamağı olan

hücre migrasyonu üzerindeki etkisi de araştırılmıştır. Bileşiklerin apoptoz proteinleri ile

etkileşimi de aynı hücre hatlarında incelenmiştir. Elde edilen biyolojik bulgularla yapı-

aktivite ilişkisi açıklanmıştır. Meme kanseri hücrelerinde (MCF-7) bileşik 15a, 9,6±0,6 μM

IC50 değeriyle ve akciğer kanseri hücrelerinde (A549), bileşik 15e, 9,2±1,1 μM IC50 değeriyle

güçlü sitotoksisite göstermiştir. Sitotoksisite gösteren türevler, antimigrasyon etkiye de

sahiptir ve moleküler biyoloji çalışmaları, hücredeki apoptotik proteinlerin seviyesini

etkileyerek hücre ölümünü tetiklediklerini göstermiştir. Bu tez projesi kapsamında

sentezlenen bileşiklere dayanarak, 1,3-benzazol-2(3H)-on ve 2-aminotiyazol halka

sistemlerinin antikanser ilaç geliştirme için uygun olduğu gösterilmiştir. En aktif türevler olan

15a ve 15e bileşikleri daha fazla optimizasyon için seçilmiştir.

Anahtar Kelimeler : kanser, antimigrasyon, 1,3-benzazol-2(3H)-on