Batı Karadeniz Bizans Dönemi Mimarisi (Zonguldak, Bartın, Karabük, Bolu ve Düzce)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2018 - 2022

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Doktora
Başlama Tarihi: Şubat 2018
Bitiş Tarihi: Ocak 2022

Proje Özeti

Karadeniz Bölgesi oldukça dağlık ve yoğun orman örtüsüne sahip olması nedeniyle, bugün için Anadolu genelinde Bizans Dönemi yerleşimleri ve mimarisi açısından en az tanınan bölgelerden biridir. Bu bilgi boşluğunu doldurmak amacıyla, Zonguldak, Bolu ve bu illerden yakın zamanda ayrılarak yeni illere dönüşen Düzce, Bartın ve Karabük illerinin yer aldığı Batı Karadeniz Bölgesi, yürütülecek kapsamlı yüzey araştırmaları ile Bizans Dönemi yerleşimleri ve mimarisine yönelik yeni tespitlerin amaçlandığı araştırma sahası olarak belirlenmiştir. Bölgenin Karadeniz kıyısında yer alan Herakleia Pontika (Karadeniz Ereğlisi), Amastris (Amasra), Tios (Filyos) ve Dia (Akçakoca) gibi önemli liman kentlerinde bugüne kadar Bizans Dönemi Mimarisine yönelik bilgilerimiz, tanıtılmış az sayıda yapı ile sınırlıdır. Bölgenin iç kesimlerde ise Claudiopolis (Bolu), Hadrianoupolis (Eskipazar) ve Krateia (Gerede) gibi birkaç örnek dışında yerleşimler ve yapılar hakkında çok az şey bilinmektedir. Araştırma sahası olarak seçilen iller, Roma ve Erken Bizans Döneminde (6. y.y. itibaren Thema teşkilatının sınırlarını da kapsayan) Paphlagonia, Honorias ve Bithynia Bölgeleri sınırları içinde yer almaktaydı. Bu çalışma herhangi bir işlev ayrımı olmaksızın bölge genelinde yürütülecek yüzey araştırmaları ışığında Bizans Dönemine ait yeni örneklerin tespitini ve bunlara dayanarak bölgenin Bizans Dönemi Mimarisinin özellikleri ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Yaklaşık dört yıl sürmesi planlanan bu araştırma sürecinde, ilk olarak konu hakkında detaylı bir literatür çalışması yapılacak, daha sonrasında arşiv kaynakları incelenecektir. Sonraki süreçlerde tespit edilen yapı veya yapı kalıntılarının bulunduğu yerlere gidilerek, ölçekli rölöve çizimleri yapılacak ve fotoğraflar çekilecektir. Elde edilen veriler sonucunda söz konusu bölgenin Bizans Dönemi mimarisi ayrıntılı olarak tanıtılacak, kapsamlı bir değerlendirmesi ve karşılaştırılması yapılacaktır.